HTML Cache عبارتیه که شاید خیلی از شماها چیز زیادی درموردش نمیدونین و فقط در حد یه اسم ازش خبر دارین، ولی این عبارت واقعاً به چی برمیگرده؟
دیگه حتماً میدونین که ترافیک سنگین یه وبسایت ممکنه منجر به مشکلات عملکردی مثل کندتر شدن سرعت صفحه بشه. حالا امروز تو این پست یه فرآیند ساده درباره افزایش سرعت لود صفحه بهتون معرفی میکنم. به طور خلاصه میخوام بهتون بگم که نه تنها تصاویر و اسکریپت ها، بلکه محتوای HTML رو هم کش (Cache) کنین!
برای این که صحبت کردن درمورد کش سایت یا همون کش HTML رو شروع کنیم بهتره اول اصلاً ببینم خود کش چه مفهومی داره:
Cache به چه معناست؟
کش یا حافظه پنهان یکی از انواع حافظهست که خیلی از بقیه سریعتره! این حافظه تو پردازنده قرار داره و شامل مقداری از اطلاعات حافظه رم میشه. وقتی که یه پردازنده به اطلاعاتی نیاز داره برای دسترسی سریعتر سراغ کش خودش میره. البته این یه تعریفی از کش تو وسایل حافظه دار مثل کامپیوتر بود اما هدف اصلی ما تو این پست کش سایت یا HTML Cache هست.
HTML Cache چیه؟
کش HTML یا همون کش سایت یه مکانیه که اطلاعات سایت به صورت صفحات استاتیک به صورت موقت ذخیره میشه! این نوع کش باعث افزایش سرعت بار گذاری صفحات میشه.
کش سایت مثل همون کش کامپیوتره و سرور وب مثل رم میمونه! یعنی وقتی کاربر فلان صفحه رو باز میکنه به جاب ابن که اطلاعات رو از سرور که سرعت کمتری داره، دریافت کنه از کش سایت استفاده میکنه تا سایت تو زمان کمتری لود بشه! حتماً برای خودتون پیش اومده که وارد سایتی بشین و هر بار که کلیک میکنین کلی طول بکشه تا صفحه بالا بیاد، به نظرتون اگه این صفحه کش داشت بازهم سرعتش به این کندی بود؟ معلومه که نه!
همونطور که تو اول پست گفتم اگه ترافیک یه سایتی زیاد باشه، درخواست از سرور هم افزایش پیدا میکنه پس در نتیجه سرعت بارگذاری صفحه یرای چندتا از کاربرها کند میشه ولی با داشتن کش HTML دیگه لازم نیست همه کاربرا اطلاعات رو از سرور درخواست کنن، در واقع اطلاعات از خود سایت درخواست میشه و تو سیستم کش ذخیره میشه و وقتی یه کاربر دیگه دوباره همین اطلاعات رو درخواست کرد به سرعت در اختیارش گذاشته میشه چراا؟ چون این بار اطلاعات از کش سایت درخواست شده و به همین ترتیب سایت سرعت پیدا میکنه!
استفاده از کش سایت برای ارتقای سرعت بارگذاری
تصویر زیر یه اسکرین شات از Macy هست و تاثیر کش نشدن HTML صفحه اصلی در شبکه ارائه محتوا سایت Macys.com رو نشون میده که یک ثانیه به زمان بارگذاری اضافه میکنه و از اونجایی که هر صفحه دیگهای بعد از بارگذاری و تجزیه HTML بارگیری میشه، لود این صفحه حدود 16.84 ثانیه طول کشید که زمان زیادیه!
حالا بریم سراغ سایت Gap.com که در مارس سال 2019 به عنوان یه سایت کند معرفی شده بود. از اون زمان تا حالا این Gap یه وبسایت جدیدی رو راه اندازی کرده و محتوای اون رو در CDN خودش کش HTML کرده و ما شاهد این هستیم که HTML Cache باعث شده صفحه اصلی تو 3.60 ثانیه لود بشه (قبلاً بین 15 تا 20 ثانیه طول میکشید).
کش HTML تو سایت های تبلیغاتی و وب سایت های پویا کار سادهای نیست چون که به صورت پیش فرض تو CDN اتفاق نمیفته و این کش کردن به صورت نرمال بیشتر برای صفحاتی با منابع Static مثل تصاویر، اسکریپتها و غیره پیش میاد.
اگه محتوای سایت تغییر کرد چی میشه؟
حتماً به خودتون گفتین خب اوکی همه این حرفها درست ولی اگه اومدیم و محتوای وب سایت رو تغییر دادیم اونوقت چی؟ نکنه پست جدید از دید کاربران خارج بشه چون اون رو کش نکردیم؟!!
باید بگم که نگران نباشین همه این اتفاقها پیش بینی شده و یه کش HTMl فقط قابلیت ذخیره کردن فایل رو نداره بلکه یه راهی برای خالی کردن و بازسازی صفحه تو شرایط خاص مثل همین انتشار محتوای جدید رو هم داره!
HTML Cache در صفحات پویا و استاتیک
برای سایت هایی که محتوای استاتیک دارن (یعنی به هیچ وجه شخصی سازی نشدن) کش صفحه هیچ مشکلی به وجود نمیاره و راحته؛ ولی اون سایت هایی که محتوای پویا یا داینامیک دارن و این محتوا بین کاربران تغییر میکنه، کش HTML میتونه باعث ایجاد یه سری خطا بشه!
مثلاً یه کاربری یه سری محصول رو به سبد خریدش اضافه میکنه، تغییراتی رو در محتوای داخلی همه صفحاتی که تعداد آیتمهای داخل سبد رو نشون میده ایجاد میکنه! حالا اگه صاحب فلان سایت بیاد و صفحه این کاربر رو کش کنه، بقیه کاربران یه تعداد اشتباهی از آیتمها رو داخل سبد خریدشون میبینن. این مفهوم درباره هر نوع شخصی سازی صدق میکنه!
2 راه حل برای مشکل کش نشدن صفحات Dynamic
- شخصی سازی صفحه وب رو تو پروندههای جاوا اسکریپت جداگونهای پیاده سازی کنین و اونها رو برای مدت کوتاه چه طولانی کش نکنین!
- HTML Cache رو فقط برای کاربران ناشناس (اونهایی که وارد سایت نشدهاند یا هیچ محصولی به سبد خریدشون اضافه نکردن) انجام بدین.
خب حالا بیایین هر گزینه رو بررسی کنیم:
1. شخصی سازی در Script
اولین گزینه اجرای شخصی سازی در پروندههای جاوا اسکریپت JavaScript جداگونه بود که سایت Gap هم همین کار رو انجام میده.
این سایت میاد و از اسکریپت هایی برای شخصی سازی کاربر استفاده میکنه، بنابراین با این کار میتونه کش HTML اون صفحه رو انجام بده.
(برای این که روش اسایت Gap رو تایید کنم خودم اومد تو مرورگر کروم و جاوا اسکریپت رو غیر فعال کردم (View>Developer>Developer tool) و بعد روی سه تا نقطه سمت راست کلیک کردم و گزینه Setting رو انتخاب کردم. (غیر فعال کردن جاوا اسکریپت زیر مجموعه قسمت Debugger است.)
اجرای شخصی سازی کاربر در جاوا اسکریپت امکان HTML Cache صفحه رو فراهم میکنه. سپس اسکریپت ها میتونن صفحه رو بعد از بارگذاری به صورت ناهمزمان اصلاح کنن.
2. کش سایت برای کاربران ناشناس
Gap یه وبسایت جدیدی راه اندازی کرد که از آخرین تکنولوژیها استفاده میکرد. اگه شما به کش HTML روی پلتفروم تجارت الکترونیک موجود نیاز دارین، بهتره که از گزینه کاربران ناشناس استفاده کنین.
این تکنیک به عنوان “Punching a hole” هم شناخته میشه. خب بریم سراغ نحوه عملکردش:
وب سرور یا CDN همه صفحات رو کش میکنه بجز اونهایی که از قبل براشون استثنا قائل شده باشیم و درخواست کرده باشیم که کش نشن (مثلاً یه سری معیاری رو تعیین میکنین و میگین اون صفحاتی که این معیارها رو دارن نباید کش بشه)! حالا رایجترین اونها Session cookie هایی هستن که نرم افزار وقتی کاربری وارد صفحه میشه یا یه آیتمی رو به سبد خریدش اضافه میکنه براش اعمال میکنه.
تو عکس زیر یه سری از سشن کوکی هایی رو میبینین که برای eCommerce رایج هستن. بعضی از اونا برای سایت های وردپرس و فروشگاه اینترنتی ووکامرس Woocommerce هستن.
مجدداً میگم که این کوکی ها برای کاربرانی هست که محتوای شخصی سازی شده دارن (مثل همونایی که یه آیتمی رو به سبد خریدشون اضافه میکنن) و کش نکردن صفحاتشون باعث میشه که سرعت لود پیج کم بمونه و افزایشی نداشته باشه اما احتمالاً این افراد یه درصد کمی از بازدید کنندگان وبسایت رو شامل میشن و بیشتر کاربران شما یه سرعت خوبی رو تجربه میکنن!
بیایین تصور کنین که سرور سایت شما Nginx هست و Magento2 حافظه شما رو قوی میکنه! در زیر تنظیمات پیکربندی برای فعال کردن Cache کاربران ناشناس رو میبینین:
location /{ proxy_cache my_cache; proxy_cache_bypass $cookie_admin $cookie_PHPSESSID $cookie_private_content_version; # ... }
فعال کردن این مورد در سرور وب یا load balancer باعث افزایش عملکرد میکنه، اما بیشترین فایده وقتی حاصل میشه که اون رو روی CDN پیاده کنین!
انواع کش
به طور کلی ما دونوع کش داریم؛ کش مرورگر Browser Cache و کش سرور Server Cache. کش مرورگر از سمت کاربر انجام میشه و کش سرور از سمت سرور!
کش سرور
کش سرور مکانیسمی متفاوت از کش مرورگر داره، این کش به جای پردازش هربار درخواست، نتایج درخواستها رو ذخیره میکنه و اگه دوباره همچین درخواستی برای سرور ارسال بشه فقط کافیه فایل ذخیره شده رو از حافظه خودش بازیابی کنه که این یه فرآیند خیلی سریعه!
احتمالاً شما اصطلاح کش قطعه و کش کامل رو شنیدین، این دوتا اصطلاح مربوط به کش سرور هستن، کش کامل همون چیزی بود که تا الان کلی درموردش حرف زدیم و کش قطعه فقط بیتها و قطعات داده رو در مقایسه با کل صفحه ذخیره میکنه!
کش مرورگر
وقتی یه صفحه اینترنتی رو بازدید میکنین مرورگر شما نه تنها نیاز به بازیابی محتوای صفحه مورد نظر داره بلکه به یه دسته از منابع مثل جاوا اسکریپت، فونت و غیره هم نیاز داره که مرورگر به طور خودکار علاوه بر محتوا اونها رو هم دانلود میکنه!
برای این که بتونین به صورت کاربردی این موضوع رو مشاهده کنین بهتره از یه سایتی بازدید کنین و بعد دوباره وارد همون صفحه بشین! اگه خوب دقت کنین متوجه میشین که واسه دفعه دوم سایت سریعتر بارگذاری میشه!
مزایای کش HTML
سوالی که بعد از این همه صحبت ممکنه براتون پیش بیاد اینه که آیا اصلاً کش سایت تاثیر مثبتی هم داره؟ یا ما میتونیم مثلاً وقتی ما میتونیم با کدنویسی بهینه یا Optimized سرعت سایت رو افزایش بدیم پس دیگه چه کاریه بخوایم صفحه رو کش کنیم!
عرضم به خدمتتون که وقتی شما روی صفحه وب کش Cache میذارین یعنی یه حافظهای رو به اون صفحه اختصاص دادین که با استفاده از اون سرعت مرورگر و سرور افزایش پیدا میکنه و امیدوارم حواستون باشه که با کد نویسی بهینه نمیتونین سرعت سرور رو افزایش بدین! ولی با HTML Cache پردازشها تو فواصل نزدیکتری رد و بدل میشن و به خاطر همین هم سرعت بارگذاری سایت افزایش پیدا میکنه.
البته یه خوبی دیگ کش کردن هم اینه که سایت تون میتونه تعداد بازدید بیشتری رو تحمل کنه طوری که اگه صد نفر هم از سایت شما بازدید کردن، این بازدید کردن زیادشون تاثیر چشمگیری تو سرعت سایت نداشته باشه!
حرف آخر درمورد HTML Cache
در پایان باید بگم که برای بعضی از سایت ها پیدا کردن کوکی Cookie برای دور زدن، امکان پذیر نیست. در این مورد میتونیم صفحات اصلی مثل هوم پیج Homepage ، صفحات لیست محصولات و صفحات جزئیات محصولات رو کش کنیم که البته یه نقطه ضعف یا شاید بهتره بگم یه ایراد داره و اونم اینه که قوانین کش کردن برای هر صفحه یا کتگوری جدیدی باید آپدیت بشن!
در کل کش کردن یه تکنولوژی جدیده که باعث میشه سرعت سایت شما بدون پرداخت هزینه های عجیب و غریب به طور شگفت انگیزی افزایش پیدا کنه! اگه بتونین از کش hTML به درستی استفاده کنین یه وب سایت خیلی خوب با سرعت زیاد دارین و دیگه بار اضافی روی دوش سرور سایت شما قرار نمیگیره!
چگونه HTML Cache را در سیستمهای مدیریت محتوا پیادهسازی کنیم؟
پیادهسازی HTML Cache یا کش سایت راهی برای افزایش سرعت سایت است که بسیار ساده انجام میشود.
امروز بیشتر سایتها با وردپرس یا سیستمهای اختصاصی ساخته میشوند.
بنابراین، شما میتوانید با نصب افزونههای معتبر کش، این قابلیت را فعال کنید.
افزونههایی مثل WP Rocket یا LiteSpeed Cache ابزارهای قدرتمندی هستند.
اگر از وبسایتهای اختصاصی استفاده میکنید، تیم برنامهنویسی باید این قابلیت را به سیستم شما اضافه کند.
در تیم وبتو، ما با بیش از یک دهه تجربه، سیستمهای اختصاصی را با بالاترین سرعت و بهترین ساختار کش طراحی میکنیم.
شفافیت و صداقت در ارائه خدمات، اصل اول کار ما در هولدینگ فناوران پویان هزارنویس است.
ابزارهای بررسی و تست کش HTML سایت
بعد از راهاندازی کش، باید عملکرد آن را به دقت بررسی کنید.
ابزارهای آنلاین زیادی وجود دارند که سرعت سایت شما را میسنجند.
استفاده از این ابزارها کمک میکند تا مطمئن شوید کش به درستی کار میکند.
برخی از بهترین ابزارهای تست سرعت سایت عبارتند از:
- Google PageSpeed Insights برای بررسی عملکرد کلی
- GTmetrix برای تحلیل دقیق درخواستهای سرور
- Pingdom Tools برای تست زمان بارگذاری صفحات
علاوه بر این، شما میتوانید هدرهای HTTP سایت خود را بررسی کنید.
اگر پاسخ سرور شامل برچسبهای مربوط به کش باشد، یعنی همهچیز عالی پیش میرود.
همیشه پیشنهاد میکنیم برای کسب اطلاعات بیشتر، مستندات رسمی توسعهدهندگان گوگل را مطالعه کنید.
تفاوت کش مرورگر و کش سرور در سرعت بارگذاری
خیلی از کاربران تفاوت بین کش سرور و کش مرورگر را نمیدانند.
درک این تفاوت به شما کمک میکند تا سایت بهتری داشته باشید.
جدول زیر مقایسه دقیقی بین این دو نوع کش ارائه میدهد:
| ویژگی | کش سرور (HTML Cache) | کش مرورگر (Browser Cache) |
|---|---|---|
| محل ذخیرهسازی | روی هاست و سرور اصلی | روی مرورگر کاربر نهایی |
| وظیفه اصلی | کاهش پردازش دیتابیس | جلوگیری از دانلود مجدد فایلها |
| تاثیر بر سرعت | بسیار زیاد روی TTFB | کاهش حجم دانلود برای بازدیدکننده |
هر دو روش در کنار هم باعث رشد فوقالعاده سرعت سایت میشوند.
بنابراین، نباید هیچکدام را نادیده بگیرید.
نقش کلیدی کش در سئو و تجربه کاربری
سرعت سایت یکی از فاکتورهای اصلی گوگل برای رتبهبندی است.
اگر سایت شما کند باشد، کاربران خیلی زود صفحه را ببندند.
این موضوع نرخ پرش یا بنس ریت سایت را افزایش میدهد.
در نتیجه، استفاده از HTML Cache یا کش سایت راهی برای افزایش سرعت سایت است که سئو را بهبود میدهد.
گوگل عاشق سایتهای سریع است و پاداش خوبی به آنها میدهد.
کاربران نیز از گشتوگذار در یک سایت سریع لذت میبرند.
ما در وبتو نمونههای موفق زیادی از بهینهسازی سرعت را ثبت کردهایم.
ویدیوهای رضایت مشتریان ما نشان میدهد که صداقت و کیفیت همیشه جواب میدهد.
بررسی عملکرد فنی نشان میدهد که HTML Cache یا کش سایت راهی برای افزایش سرعت سایت یک انتخاب ساده نیست، بلکه ضرورتی بنیادین برای هر کسبوکار آنلاین است. ما در تیم وبتو با تکیه بر سالها تجربه در زمینه طراحی وب و سئو، بارها دیدهایم که عدم بهینهسازی کدهای HTML چگونه منابع سرور را هدر میدهد. بنابراین در این بخش تکمیلی، ابعاد فنی، هدرهای ضروری و خطاهای رایج کش کدهای HTML را دقیقتر بررسی میکنیم.
تنظیم هدرهای HTTP؛ کلید اصلی در HTML Cache یا کش سایت راهی برای افزایش سرعت سایت
هدرهای پاسخ HTTP به مرورگر اعلام میکنند که محتوا را چگونه و برای چه مدتی نگهداری کند. اگر سرور این هدرها را به اشتباه ارسال کند، کاربران صفحات قدیمی را مشاهده خواهند کرد. علاوه بر این، ممکن است سرور مجبور شود برای هر درخواست ساده، کدهای HTML را از نو بسازد.
هدر Cache-Control و کنترل رفتار مرورگر
هدر Cache-Control مهمترین ابزار برای مدیریت ذخیرهسازی دادهها است. شما میتوانید با تعیین دستورالعملهای خاص، رفتار حافظه پنهان را شخصیسازی کنید. مقادیر زیر پرکاربردترین دستورها برای اسناد HTML هستند:
- no-cache: مرورگر فایل HTML را ذخیره میکند، اما قبل از نمایش باید آن را با سرور تطبیق دهد.
- no-store: هیچ نسخهای از صفحه نباید روی مرورگر یا سرورهای واسط ذخیره شود.
- must-revalidate: مرورگر پس از پایان زمان اعتبار، ملزم به دریافت تاییدیه دوباره از مبدا است.
- max-age: طول عمر دقیق فایل را بر حسب ثانیه برای مرورگر تعیین میکند.
برای مطالعه استانداردهای بیشتر میتوانید به مستندات وب موزیلا درباره Cache-Control مراجعه کنید و قواعد آن را با دقت بخوانید.
اعتبارسنجی با ETag و Last-Modified
گاهی اوقات شما نمیخواهید کل فایل HTML بار دیگر دانلود شود. در چنین شرایطی، هدرهای ETag و Last-Modified وارد عمل میشوند. سرور با اختصاص دادن یک شناسه خاص به نسخه نهایی صفحه، وضعیت آن را پایش میکند. در نتیجه، اگر صفحه تغییری نکرده باشد، سرور پاسخ کوتاه 304 Not Modified را برمیگرداند. این فرآیند مصرف پهنای باند را به شدت کاهش میدهد.
اشتباهات مرگبار در پیادهسازی کش HTML و روش پیشگیری از آنها
استفاده نادرست از قابلیتهای کش میتواند مشکلات بزرگی در کارکرد وبسایت ایجاد کند. متخصصان وبتو همواره با صداقت کامل به مشتریان گوشزد میکنند که سرعت نباید فدای سلامت دادهها شود. در جدول زیر، رایجترین خطاهای کش HTML و راهحل برطرف کردن آنها را جمعآوری کردهایم:
| نوع خطا در کش | پیامد بر روی کاربر | راهکار استاندارد حل مشکل |
|---|---|---|
| کش کردن صفحات حساب کاربری | افشای اطلاعات محرمانه کاربران به یکدیگر | تنظیم هدر no-store برای صفحات حساس |
| تعیین زمان انقضای بسیار طولانی | عدم نمایش تغییرات و اخبار جدید سایت | استفاده از ETag همراه با مدت زمان انقضای کوتاه |
| نادیده گرفتن سبد خرید در فروشگاه | نمایش سبد خرید خالی یا اقلام مشتری دیگر | استثنا کردن مسیرهای پرداخت و فرآیند خرید |
| عدم تطبیق نسخه موبایل و دسکتاپ | بههمریختگی ظاهر سایت در گوشی کاربران | فعالسازی هدر Vary با مقدار User-Agent |
استراتژیهای پاکسازی خودکار کش (Cache Invalidation)
یکی از چالشهای اصلی در صفحات پویای وب، زمان نامعتبر کردن دادههای ذخیره شده است. اگر کش به موقع پاک نشود، کاربران محتوای قدیمی را میبینند. از سوی دیگر، اگر کش دائما پاک شود، سرعت سرور افت خواهد کرد. بنابراین باید استراتژیهای هوشمندی برای بهروزرسانی محتوا داشته باشید.
برای رفع این تعارض، سیستمهای مدرن از سه تکنیک اصلی استفاده میکنند:
- پاکسازی مبتنی بر رویداد (Event-driven Purge): به محض انتشار پست یا ویرایش محصول، فقط کش همان صفحه پاک میشود.
- تگگذاری کش (Cache Tagging): این روش گروههای خاصی از صفحات به هم پیوسته را همزمان بهروزرسانی میکند.
- استفاده از نسخه در آدرس فایلها: با این روش تغییرات بدون تاخیر به مخاطبان نشان داده میشوند.
تاثیر شگفتانگیز کش HTML بر شاخصهای حیاتی وب (Core Web Vitals)
گوگل توجه بسیار ویژهای به سرعت اولیه پاسخ سرور دارد. شاخص زمان تا دریافت اولین بایت یا همان TTFB، ارتباط مستقیمی با کش شدن صفحات دارد. وقتی فایل HTML از قبل تولید و ذخیره شود، سرور معطل پردازش دیتابیس نمیشود. در نتیجه زمان انتظار کاربر به صفر نزدیک خواهد شد.
علاوه بر این، شاخص LCP که مربوط به زمان نمایش بزرگترین عنصر بصری صفحه است بهبود مییابد. زمانی که مرورگر اسکلت اصلی HTML را فورا دریافت کند، دانلود تصاویر و استایلها را سریعتر آغاز میکند. بنابراین کسب رتبههای برتر در نتایج جستجو بسیار آسانتر خواهد شد.
شفافیت عملکردی ایجاب میکند که بدانید کش فقط یک افزونه آماده نیست. کش استاندارد نیازمند معماری درست نرمافزاری و تجربه عملی است تا بهترین بازدهی فنی به دست آید.